- Prim Ödemeleri ve SGK Primi
Prim Uygulamasının Sosyal Güvenlik (Sigorta) Açısından Değerlendirilmesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80. maddesi uyarınca, sigorta primine esas kazanç; işçiye yapılan ücret ve ücret niteliğindeki her türlü ödemeyi kapsar. Bu kapsamda, işçiye ödenen primler de kural olarak SGK primine tabidir.
Sosyal Güvenlik Kurumu uygulaması ve Yargıtay kararları doğrultusunda;
- Performans primi,
- Satış primi,
- Ciro primi,
- Verimlilik primi
sigorta primine esas kazanca dahil edilmektedir.
- Hangi Primler SGK Primi Dışındadır?
5510 sayılı Kanun’un 80. maddesinde sayılan istisnalar sınırlıdır. Buna göre;
- Aynı ayni yardımlar,
- Görev yollukları,
- Sosyal yardım niteliğindeki ve arızi ödemeler
sigorta primine esas kazanca dahil edilmez.
Ancak prim ödemeleri, işçinin yaptığı işin karşılığı olarak ödenen nakdi menfaat niteliğinde olduğundan, sosyal yardım veya istisna kapsamında değerlendirilmez.
- Primlerin Bordroda Gösterilmesi Zorunluluğu
İşveren, işçiye yaptığı prim ödemelerini;
- Ücret bordrosunda açıkça göstermek,
- SGK’ya bildirilen prime esas kazanca dahil etmek,
- İlgili aya ilişkin olarak beyan etmek
zorundadır.
Primlerin bordroda gösterilmemesi veya eksik bildirilmesi halinde;
- İdari para cezası,
- Eksik prim borcu,
- Gecikme cezası ve gecikme zammı
ile karşılaşılması mümkündür.
- Sigortasız veya Eksik Bildirilen Primlerin Sonuçları
Prim ödemelerinin SGK’ya eksik bildirilmesi durumunda;
- İşçi, hizmet tespiti davası veya
- Prime esas kazancın tespiti davası
açabilir.
Bu davalar sonucunda, eksik bildirilen primler geriye dönük olarak işverenden tahsil edilir ve işçinin;
- Emeklilik prim gün sayısı,
- Emekli aylığı,
- İşsizlik ödeneği
gibi sosyal güvenlik hakları doğrudan etkilenir.
- İşverenin Sorumluluğu
İşveren;
- Prim uygulamasını SGK mevzuatına uygun yürütmek,
- Gerçek kazanç üzerinden bildirim yapmak,
- Primleri gizli veya kayıt dışı ödememek
yükümlülüğü altındadır.
Aksi halde, kayıt dışı istihdam kapsamında idari ve cezai yaptırımlar gündeme gelebilir.
Sonuç
İş yerinde prim uygulaması, yalnızca iş hukuku açısından değil, sosyal güvenlik hukuku bakımından da ücretin bir parçası olarak değerlendirilir. Bu nedenle;
- Primlerin SGK primine esas kazanca dahil edilmesi,
- Bordro ve bildirgelerde doğru şekilde gösterilmesi,
- Gerçek ücret üzerinden sigorta bildirimi yapılması
hem işverenin hukuki sorumluluğunu azaltacak hem de işçinin sosyal güvenlik haklarını koruyacaktır.
Prim uygulamalarına ilişkin uyuşmazlıklarda, iş hukuku ve sosyal güvenlik hukuku birlikte değerlendirilmelidir.