İş Hukukunda Kötü Niyet Tazminatı (İş Kanunu m.17): Şartlar, Hesaplama ve Uygulama
- Kötü Niyet Tazminatı Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi, işverenin fesih hakkını kötüye kullanması durumunda işçiye kötü niyet tazminatı ödemesini düzenler.
Bu tazminat, ihbar tazminatına ek olarak ödenen cezai nitelikte bir tazminattır.
İşverenin fesih hakkını, işçiyi cezalandırma, yıldırma veya haksız şekilde işten çıkarma amacıyla kullanması kötü niyet kapsamında değerlendirilir.
- Kötü Niyet Tazminatının Hukuki Dayanağı (İş Kanunu m.17)
İş Kanunu m.17/6:
“Feshin kötü niyetli olduğunun ispatı hâlinde bildirim sürelerinin üç katı tutarında bir tazminata hükmolunur.”
Buradan çıkan temel sonuçlar:
- Tazminat ihbar tazminatına ek olarak ödenir.
- Hesaplama bildirim süresinin üç katı üzerinden yapılır.
- Kötü niyetin işçi tarafından ispatı gerekir.
- Kötü Niyet Tazminatının Şartları
Aşağıdaki unsurların bulunması gerekir:
3.1. İşçinin iş güvencesi kapsamında olmaması
İş güvencesi kapsamında olan işçiler için kötü niyet tazminatı yerine işe iade davası açılması gerekir.
(İşyerinde ≥ 30 işçi ve ≥ 6 ay kıdem şartı olanlar)
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2015/2885 E. ve 2016/12990 K. sayılı ilam uyarınca; “Somut uyuşmazlıkta her ne kadar mahkemece iş akdinin işveren tarafından davacının hamile olması nedeniyle kötü niyetli olarak feshedildiği gerekçesiyle, kötü niyet tazminatı talebinin kabulüne karar verilmişse de davacının iş güvencesi kapsamında olup olmadığı araştırılmamıştır. Zira, yukarıda da belirtildiği üzere işçinin kötü niyet tazminatına hak kazanabilmesi için iş güvencesi hükümlerinden yararlanamaması gerekmektedir. Bir başka ifadeyle, kötü niyet tazminatına hak kazanmak için iş güvencesi kapsamında olmamak gerekir.
Mahkemece, davacının iş güvencesi hükümlerinden yararlanıp yararlanmayacağı (davacının iş güvencesi kapsamından olup olmadığı) araştırılmalı ve sonucuna göre kötü niyet tazminatı talebi hakkında bir karar verilmelidir.”
3.2. Feshin kötü niyetli olması
Örnek kötü niyetli fesih halleri:
- İşçinin hak arama özgürlüğünü kullanması nedeniyle (ör. dava açması)
- Sendikal faaliyet
- İşverene karşı şikâyet
- İşverenin mobbing uygulayıp ardından fesih yapması
- İşçinin alacak talebinde bulunması
- Hamilelik, evlilik, hastalık gibi korunan haller nedeniyle yapılan fesihler (Yargıtay çok hassas)
3.3. Feshin işveren tarafından yapılmış olması
İşçi feshederse kötü niyet tazminatı söz konusu olmaz.
- Kötü Niyet Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama formülü:
Kötü Niyet Tazminatı = (İhbar süresi × 3) × işçinin günlük brüt ücreti
İhbar süreleri:
- 0–6 ay kıdem → 2 hafta
- 6 ay–1,5 yıl → 4 hafta
- 1,5–3 yıl → 6 hafta
- 3 yıldan fazla → 8 hafta
Örnek Hesaplama:
3 yıllık işçi → ihbar süresi 8 hafta
8 haftanın 3 katı = 24 hafta
24 haftalık brüt ücret tutarı kötü niyet tazminatı olarak ödenir.
Tazminat brüt üzerinden hesaplanır.
- Kötü Niyet Tazminatı ile İhbar Tazminatının Farkı
| Özellik | İhbar Tazminatı | Kötü Niyet Tazminatı |
| Amaç | Feshe karşı korunma | Feshin kötüye kullanımını cezalandırma |
| Hukuki dayanak | İşK m.17 | İşK m.17/6 |
| Hesaplama | Bildirim sürelerine göre | Bildirim sürelerinin 3 katı |
| Kapsam | Her işçi | Sadece iş güvencesi kapsamında olmayan işçiler |
- Yargıtay’ın Kötü Niyet Tazminatı Kriterleri
Yargıtay içtihatlarına göre fesihte kötü niyet kabul edilmesi için:
✔ İşçinin hak arama özgürlüğüne tepki niteliğinde fesih
(Dava açması, şikâyet etmesi, tanıklık yapması)
✔ İşçiye karşı yıldırıcı davranışlardan sonra fesih
(Mobbing + fesih kombinasyonu)
✔ Sendikal nedenlerle fesih
(Sendika üyeliği, örgütlenme çalışmaları)
✔ İşçinin korunmaya değer kişisel durumları
(Hamilelik, doğum izni sonrası dönüş, askerlik)
✔ Alacak talebini geri çektirmek için fesih
(Yargıtay, sıkça kötü niyet kabul eder)
- Kötü Niyet Tazminatı Davasında Faiz ve Zamanaşımı
- Zamanaşımı: 5 yıl
- Faiz: Faiz, temerrüt tarihinden başlar. Yasal faiz uygulanır.
- Sonuç
Kötü niyet tazminatı, işverenin fesih hakkını kötüye kullanmasına karşı getirilen önemli bir koruma mekanizmasıdır.
İş Kanunu m.17 çerçevesinde işçinin iş güvencesi kapsamında olmaması, fesihte kötü niyetin ispatı ve tazminatın ihbar süresinin üç katı üzerinden hesaplanması uygulamanın temelini oluşturur.
İşçilerin iş hukukuna ilişkin davalarda avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti alması herhangi bir hak kaybına uğramamaları açısından oldukça önemlidir.
Pehlivan & Elmalıca Hukuk ve Danışmanlık olarak müvekkillerimize iş hukukuna ilişkin davalarda her türlü hukuki desteği sağlamaktayız.