Türkiye’de anayasal haklarının ihlal edildiğini düşünen bireyler için iç hukuk yollarından sonraki durak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)’dir. Ancak AİHM, her başvuruyu kabul etmez; başvuruların çok büyük bir kısmı “usul” eksiklikleri nedeniyle reddedilir. Bu nedenle AİHM başvurularının alanında uzman avukatlarla yapılması büyük önem taşımaktadır.
AİHM KABUL EDİLEBİLİRLİK ŞARTLARI
Mahkemenin bir dosyayı esastan inceleyebilmesi için belirli kriterlerin karşılanması gerekir. Bunlar “Kabul Edilebilirlik Kriterleri” olarak adlandırılır.
- Başvuru formu ve Mahkeme İçtüzüğünün 47. Maddesi
AİHM Başvurusunun Kabul Edilebilirlik Şartları,AİHM Başvurusunun Kabul Edilebilirlik Şartları,Mahkeme önünde başvurunuzun kabul edilebilir bulunabilmesi için öncelikle başvuru formunda istenen tüm bilgileri sunmanız gerekmektedir. Örneğin, davanızın özetini ; Sözleşme ihlallerine dair açıklama ; ve başvuru formunun sonunda ıslak imzanın bulunması gerekmektedir. Ayrıca başvuru formu ekinde iç hukuk yollarına ait karar örnekleri gibi ilgili belge örnekleri de yer almalıdır. Başvuru formunuz isimsiz olmamalıdır. Mahkeme’nin başvurucuyu belirleyebilmesi için isminizi yazmanız gerekmektedir.
- İç hukuk yollarının tüketilmesi ve 4 aylık süre
AİHM başvuru süresinde yapılan hatalar geri dönülemez sonuçlar doğurur.
Önemli Not: Daha önce 6 ay olan başvuru süresi 4 aya düşürülmüştür.
İç hukuk yollarının tükettiğinizi gösteren iç hukukta verilen nihai karar tarihinden itibaren başlar. İç hukukta verilen nihai kararın tarihi 20 Ocak ise, başvuru formunuzu en geç 20 Temmuz gece yarısından önce göndermeniz gerekmektedir. 6 aylık sürenin sonunun Cumartesi, Pazar veya resmi tatil gününe denk gelmesi bu süreyi değiştirmez.
İç hukuk yollarının tüketilmesi konusunda önce ulusal mahkemelere, iddia ettiğiniz ihlal konusunda tüm hukuki yollara başvurmalısınız. Başvuru hakkının kötüye kullanılması (Sözleşme’nin 35. Maddesinin 3. fıkrası)
Başvurunuz bireysel başvuru hakkının kötüye kullanılması niteliğinde olması nedeniyle kabul edilemez bulunabilir.
- Mükerrer başvuru veya daha önce başka bir uluslararası organa sunulmuş olan başvuru (Sözleşme’nin 35. Maddesinin 2. fıkrası)
Daha önce tarafınızdan sunulmuş ve Strazburg Mahkemesi tarafından incelenmiş olan, şikayetleri ve maddi olayları esasen aynı olan başvurularınız da kabul edilemez bulunabilir.
- Mağdurluk statüsü (Sözleşme’nin 34. Maddesi)
- Doğrudan mağdur
- Dolaylı mağdur
- Potansiyel mağdur
- Önemli Bir Zararın Varlığı
Başvurucunun hakkının ihlal edilmesi neticesinde ciddi bir zarara uğramış olması gerekir. Ancak konu insan haklarına saygı ilkesi gereği genel bir önem taşıyorsa veya iç hukukta düzgünce incelenmemişse, zararın miktarına bakılmaksızın başvuru kabul edilebilir.
- Konu Bakımından Yetki
Şikayet edilen konu, AİHS veya ek protokollerde güvence altına alınan haklardan biriyle ilgili olmalıdır.
- Açıkça Dayanaktan Yoksun Olmama
Başvurucunun sunduğu deliller ve argümanlar, bir hak ihlalinin varlığına dair makul bir şüphe uyandırmalıdır.Eğer dosya yüzeysel bir incelemeyle bile ihlal içermediği anlaşılabiliyorsa veya sadece yerel mahkemenin delil takdirini eleştiriyorsa (AİHM dördüncü derece mahkemesi değildir), “açıkça dayanaktan yoksunluk” nedeniyle reddedilir.