KHK EMEKLİ İKRAMİYESİ VE AYM FİKRET ASLAN KARARI
KHK ile İhraç Edilen Memurlar Emekli İkramiyesi Alabilir mi?
KHK ile kamu görevinden ihraç edilen memurların emekli ikramiyesi alıp alamayacağı, son yıllarda en çok tartışılan güncel hukuki konular arasında yer almaktadır. Özellikle hizmet birleştirmesi yaparak emekli olan kişilerin ikramiye hakkı, Anayasa Mahkemesi kararlarıyla yeniden şekillenmiştir.
Emekli İkramiyesi Nedir ve Kimlere Ödenir?
Emekli ikramiyesi, kamu görevlilerinin hizmet süreleri boyunca ödedikleri keseneklerin karşılığı olarak emeklilikte toplu şekilde ödenen bir haktır. Bu ödeme, memurun yıllarca verdiği hizmetin bir karşılığı olup aynı zamanda mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmektedir.
Hizmet Birleştirmesi Yapan İhraç Memurların Durumu
Kamu görevinden ihraç edilen birçok kişi, eksik prim günlerini tamamlamak amacıyla Bağ-Kur (4B) kapsamında prim ödeyerek emekliliğe hak kazanmaktadır. Buna göre kamudaki hizmetleri tek başına emekli olmaya yeten kişilere emekli ikramiyesi hiçbir tartışmaya açık kapı bırakmadan ödenir. Ancak toplam hizmet süresi kadınlarda 20 yılı erkeklerde 25 yılı aşsa bile, yalnızca 4C (Emekli Sandığı) kapsamındaki hizmet süresinin yeterli olmaması gerekçesiyle 5434 sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca çoğu zaman engellenmektedir.
5434 sayılı Kanun 89/2 maddesi şu şekildedir; “Birinci fıkra kapsamına girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmeti bulunanlardan mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı bağlananlara ise; bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen çalışmalarının, 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir.”
Bu kanun hükmü khk emekli ikramiyesi konusunda ciddi hak kayıplarına yol açmaktaydı. Anayasa Mahkemesi’nin 25.02.2025 tarihli ve 2019/41241 başvuru numaralı Fikret Aslan kararı ile bu hükümle birlikte uygulamanın eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğuna karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi Fikret Aslan Kararı
Anayasa Mahkemesi’nin 25.02.2025 tarihli ve 2019/41241 başvuru numaralı Fikret Aslan kararı, bu konuda önemli bir dönüm noktası olmuştur. Kararda özetle:
- Aynı prim gününe sahip kişiler arasında farklı muamele yapılamayacağı
- Emekli ikramiyesi verilmemesinin mülkiyet hakkını ihlal ettiği
- Bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğu
açıkça belirtilmiştir.
Bu karar, khk emekli ikramiyesi taleplerinde emsal niteliği taşımaktadır.
Emekli İkramiyesinin Ödenmemesi Hukuka Aykırı mı?
Anayasa Mahkemesi Fikret Aslan kararına göre idarenin emekli ikramiyesi ödememesi;
- Mülkiyet hakkına
- Eşitlik ilkesine
- Ayrımcılık yasağına
aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıca, memurun yıllar boyunca ödediği keseneklerin karşılığı olan ikramiyenin ödenmemesi, idare açısından sebepsiz zenginleşme anlamına gelmektedir.
SGK’ya Başvuru ve Dava Süreci
Anayasa Mahkemesi’nin Fikret Aslan kararına dayanarak SGK’ya yapılan başvurulara 30 gün içinde cevap verilmemesi durumunda talep zımnen reddedilmiş sayılır. Bu durumda ilgililer, idare mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir.
Uygulamada, Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılan başvuruların çoğu yanıtsız bırakılmakta ve bu durum “zımni ret” işlemi olarak kabul edilmektedir.
Emekli İkramiyesi Kazanılmış Hak mıdır?
Evet. Emekli ikramiyesi, memurun hizmet süresi boyunca ödediği keseneklerin karşılığıdır ve bu yönüyle kazanılmış hak niteliğindedir.
Kişinin kendi çabasıyla eksik primlerini tamamlayarak emeklilik hakkı elde etmesine rağmen, sadece ihraç edilmiş olması nedeniyle bu haktan tamamen mahrum bırakılması hukuka aykırıdır.
SONUÇ
Anayasa Mahkemesi Fikret Aslan kararı ortaya konulan değerlendirmeler nedeniyle önemli bir içtihat değeri taşımaktadır. Bu nedenle yargı mercilerinin benzer uyuşmazlıklarda söz konusu kararı dikkate alması gerekmektedir.
İdare mahkemesi ve istinaf aşamalarında olumsuz karar verilmesi hâlinde, olağan kanun yollarının tüketilmesini müteakip Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılması mümkündür. Bu kapsamda, Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkı ile 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesinin ihlal edildiği ileri sürülerek bireysel başvuru yoluna gidilebilir.
Emeklilik ikramiyesine ilişkin davalarda herhangi bir hak kaybına uğramamak açısından uzman bir avukat ile çalışmanız büyük önem taşımaktadır.
Pehlivan & Elmalıca Hukuk ve Danışmanlık olarak müvekkillerimize her türlü hukuki desteği sağlamaktayız.