Güncel ve Resmi Formun Kullanılması
AİHM, kendi belirlediği tip formun kullanılmasını zorunlu kılar. Mahkemenin resmi sitesindeki en güncel PDF formu kullanılmalıdır. Eski tarihli formlar başvurunun reddine sebep olur. Form üzerinde yapısal bir değişiklik yapılamaz, bölümlerin yerleri değiştirilemez.
İçtüzük 47. Madde: Eksiksiz Doldurma Zorunluluğu
İçtüzüğün 47. maddesi uyarınca formun her bölümü kendi içinde yeterli olmalıdır.
Olaylar, formdaki ilgili kutucuğun dışına taşmadan, kronolojik ve anlaşılır şekilde yazılmalıdır. “Ekli dilekçeye bakınız” diyerek formun içini boş bırakmak, doğrudan ret sebebidir.
Hangi hakların (AİHS madde numaralarıyla birlikte) ihlal edildiği ve bu ihlalin nedenleri formun ilgili sütununda netçe belirtilmelidir.
Başvurucunun adı, soyadı, adresi ve iletişim bilgileri eksiksiz olmalıdır. Tüzel kişi başvurularında temsilci bilgileri unutulmamalıdır.
Ek Belgelerin Düzenlenmesi (Kronolojik Sıra)
AİHM, karmaşık dosyaları kabul etmez. Belgelerin sunumu İçtüzük uyarınca şu şekilde olmalıdır:
Tüm ulusal mahkeme kararları (İlk derece, İstinaf, Yargıtay/Danıştay ve özellikle AYM kararı) tarihe göre eskiden yeniye sıralanmalıdır.
Her bir ek belgeye numara verilmeli (Ek-1, Ek-2…) ve formun sonundaki “Ekler” listesiyle eşleştirilmelidir.
Belgelerin asılları asla gönderilmemelidir, fotokopi göndermek yeterlidir. Mahkeme dosyaları iade etmez.
Temsil ve Yetki Belgesi (Vekaletname)
Eğer başvuruyu bir avukat aracılığıyla yapıyorsanız:
Islak İmza: Formun içindeki “Yetki Belgesi” (Authority) bölümü hem başvurucu hem de avukat tarafından imzalanmalıdır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Başvuru Formu Hazırlanırken ve Gönderilirken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar, AİHM başvurusu için ayrıca noterden vekaletname çıkarılmasına gerek yoktur; formdaki imzalar yeterlidir. Ancak imzaların mutlaka “ıslak imza” olması gerekir; dijital imza veya fotokopi imza kabul edilmez.
Dil ve Üslup
Başvuru formu Türkçe doldurulabilir. Ancak mahkeme davanızı incelemeye karar verirse (tebliğ aşaması), yazışmaların İngilizce veya Fransızca devam etmesi gerekecektir. Mahkeme bu aşamada Türkçe kullanımına izin verme yetkisine de sahiptir.
Başvurunun Gönderimi
AİHM’e başvurular faks veya e-posta ile değil, yalnızca posta (mektup) yoluyla yapılır. Başvurunuzun mahkemeye ulaştığından emin olmak için “İadeli Taahhütlü” veya UPS/DHL/TURPEX gibi takip numarası veren kurye servislerini kullanmanız tavsiye edilir.
Mahkeme, başvuru süresini (4 ay) kontrol ederken zarfın üzerindeki postaya veriliş tarihini (postmark) esas alır.
AİHM Resmi Başvuru Adresi
The Registrar
European Court Of Human Rights
Council Of Europe
67075 Strasbourg Cedex
FRANCE
AİHM Başvurusunda Avukat Tutmak Zorunlu mu?
Başvuru aşamasında avukat tutmak zorunlu değildir; bireyler kendi başvurularını yapabilirler. Ancak Mahkeme, davayı hükümete tebliğ ettikten sonra (iletişim aşaması) bir temsilci ile temsil edilmeyi şart koşar. Hukuki terimlerin karmaşıklığı ve usul hatalarının telafisi olmadığı için sürecin AİHM başvuru sürecinde tecrübeli bir avukat ile yönetilmesi tavsiye edilir.
Eğer bir avukatla başvuruyorsanız, İçtüzük uyarınca ayrı bir noter onaylı vekaletname yerine, başvuru formundaki yetki belgesi (Authority Section) kısmının hem sizin hem de avukatınız tarafından ıslak imza ile imzalanması yeterlidir.
Başvurumun reddedildiğini nasıl öğrenirim?
Tek hakim düzeninde verilen “kabul edilemezlik” kararları genellikle kısa bir mektup ile bildirilir. Bu mektupta reddin gerekçesi ayrıntılı olarak açıklanmaz ve bu kararlar kesindir. İçtüzük uyarınca bu aşamada dosya imha edilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
| Soru | Cevap |
| Başvuru ücretli mi? | Hayır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvuru yapmak tamamen ücretsizdir. Mahkeme herhangi bir harç veya dosya masrafı talep etmez. Sadece dosyanın Fransa’ya gönderim (posta/kurye) masrafları başvurucuya aittir. |
| Başvuru formunu el yazısıyla doldurabilir miyim? | İçtüzük Madde 47 uyarınca formun okunabilir olması şarttır. Mahkeme, formun bilgisayar ortamında doldurulmasını şiddetle tavsiye eder. El yazısı ile doldurulan formlarda yazı okunamıyorsa, başvuru kayıt altına alınmadan reddedilebilir. |
| Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) gitmeden direkt AİHM’e başvurulabilir mi? | Hayır. AİHM, “ikincil” bir mahkemedir. İçtüzük ve Sözleşme uyarınca, ihlal iddiası önce ulusal makamlara sunulmalı ve bireysel başvuru yolu (AYM) tüketilmelidir. İstisnai olarak, iç hukuk yolunun etkisiz olduğu kanıtlanırsa bu kural esnetilebilir ancak bu durum hukuki açıdan ispatı çok zor bir yoldur. |
| Başvuru formu dışında ek bir dilekçe göndermeli miyim? | İçtüzük gereği asıl olan başvuru formudur. Olaylar, ihlal iddiaları ve deliller formun ilgili sütunlarına sığdırılmalıdır. Eğer yer yetmezse, formun devamı niteliğinde en fazla 20 sayfalık bir ek açıklama metni sunulabilir. Bu ek açıklama metninde formda yer almayan bir hak eklenemez, bu ek formun yerini tutmaz; formun kendisi her halükarda eksiksiz doldurulmalıdır. |
Başvurunuzun usulden reddedilmemesi için uzman görüşü almak hayati önem taşır. PEHLİVAN ELMALICA HUKUK VE DANIŞMANLIK, AİHM Başvuru sürecinde müvekkillerine her türlü hukuki desteği sağlamaktadır.