Ölümlü trafik kazası durumunda Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve Karayolları Trafik Kanunu (KTK) kapsamında kazaya neden olan kusurlu taraftan ve sigorta şirketinden çeşitli tazminatlar talep edilebilir. Bu tazminatlar, kazanın yol açtığı maddi ve manevi zararların giderilmesini amaçlar.
- Maddi Tazminatlar
Maddi tazminat talepleri, ölen kişinin yakınlarının ekonomik zararlarını karşılamayı hedefler. Talep edilebilecek maddi tazminatlar şunlardır:
- Cenaze Giderleri
Ölen kişinin defnedilmesi ile ilgili masraflar (mezar yeri, cenaze nakil ve defin masrafları, dini tören masrafları) kusurlu taraftan talep edilebilir.
(TBK m. 53/1-a)
- Tedavi Giderleri
Kaza sonrası ölen kişinin yaşamını kaybetmeden önce yapılan tedavi masrafları, ilaç giderleri, hastane ücretleri ve benzeri harcamalar talep edilebilir.
(TBK m. 53/1-b)
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
Ölen kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişiler (eş, çocuklar, anne-baba gibi) destekten yoksun kaldıkları için tazminat talep edebilir. Bu tazminat, ölen kişinin yaşamı boyunca sağlayabileceği ekonomik desteğin hesaplanmasıyla belirlenir.
(TBK m. 53/1-c)
Bu hesaplama, kişinin yaşı, gelir durumu, mesleki yetenekleri ve yaşam beklentisi gibi faktörlere dayalı olarak yapılır.
- Araç ve Eşya Zararı
Kazada, ölen kişinin aracında veya diğer eşyalarında zarar meydana gelmişse bu zararların giderilmesi talep edilebilir.
(TBK m. 49)
- Manevi Tazminatlar
Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesine göre, ölen kişinin yakınları (eş, çocuklar, anne-baba ve gerektiğinde kardeşler), uğradıkları manevi acı, üzüntü ve elem nedeniyle manevi tazminat talep edebilir.
Manevi tazminatın miktarını mahkeme, kazanın koşullarına, tarafların durumuna ve kusur oranına göre takdir eder.
- Trafik Sigortasından Talep Edilebilecek Tazminatlar
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre, ölümlü kazalarda kazaya karışan aracın zorunlu trafik sigortası devreye girer. Zorunlu trafik sigortası kapsamında şu zararlar karşılanabilir:
- Cenaze masrafları.
- Tedavi giderleri.
- Destekten yoksun kalma tazminatı.
- Manevi tazminat (zorunlu sigorta kapsamında olmamakla birlikte, bazı sigorta poliçelerinde manevi tazminat teminatı bulunabilir).
Ölümlü Trafik Kazası Sonucu Açılan Tazminat Davasında Davacı (Tazminat Talep Edebilecek Kişiler)
Ölen kişinin yakınları veya ekonomik olarak destek sağladığı kişiler davacı sıfatıyla tazminat davası açabilir. Bu kişiler genellikle şunlardır:
- Eşi
Evlilik birliği içerisinde ölen kişinin eşi, manevi ve maddi tazminat talep edebilir.
- Çocukları
Ölen kişinin bakmakla yükümlü olduğu veya ekonomik destek sağladığı çocukları maddi tazminat (destekten yoksun kalma tazminatı) ve manevi tazminat talep edebilir.
- Anne ve Babası
Anne ve baba, ölen kişinin ekonomik desteğinden yoksun kalmışlarsa maddi tazminat talep edebilir. Ayrıca, ölen kişiyle duygusal bağları nedeniyle manevi tazminat talep edebilirler.
- Kardeşler
Eğer ölen kişi, kardeşlerine ekonomik destek sağlıyorsa veya manevi bağlar nedeniyle acı, üzüntü ve elem yaşamışlarsa kardeşler de tazminat talep edebilir.
Ölümlü Trafik Kazası Sonucu Açılan Tazminat Davasında Davalı (Tazminattan Sorumlu Kişiler ve Kurumlar)
Trafik kazasında ölüme neden olan kusurlu taraf ve onun sigortası davalı sıfatıyla tazminat davasına taraf olur. Davalılar şunlardır:
- Kazaya Neden Olan Kusurlu Sürücü
Kazada kusurlu olan sürücü, tazminattan doğrudan sorumludur. Eğer araç sahibi farklı bir kişi ise araç sahibine de dava açılabilir.
- Araç Sahibi
Kusurlu sürücü aracı kendisine ait olmayan bir kişiden kiralamış, ödünç almış veya bir işletmenin hizmet aracı olarak kullanıyorsa, araç sahibi de sorumlu tutulabilir. Araç sahibinin sorumluluğu TBK m. 66’ya ve Karayolları Trafik Kanunu’na dayanmaktadır.
- Sigorta Şirketi
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu gereği, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasını yapan sigorta şirketi, sigorta kapsamındaki zararları tazmin etmekle yükümlüdür. Bu nedenle sigorta şirketine karşı da dava açılabilir.
d İşveren veya Araç Malikinin Sigorta Şirketi
Eğer kazaya karışan araç ticari bir işletmeye aitse (örneğin, bir şirket aracı ya da otobüs), araç malikinin yanı sıra işverenin veya ticari işletmenin sigorta poliçesi de devreye girebilir.
- Devlet veya Kamu Kurumu
Eğer kazaya bir kamu aracı sebep olmuşsa (örneğin, belediye otobüsü, ambulans gibi), dava devlete veya ilgili kamu kurumuna yöneltilebilir.
Sigorta Şirketi ve Kusurlu Sürücü Arasındaki Sorumluluk
- Sigorta Şirketi: Zorunlu trafik sigortası kapsamında belirli bir limite kadar olan zararları karşılamakla yükümlüdür. Sigorta limiti aşıldığında, aşan kısmı için sürücü ve araç sahibi sorumlu tutulur.
- Kusurlu Sürücü ve Araç Sahibi: Sigorta şirketinin limitini aşan zararlar için kusurlu sürücü ve araç sahibi müteselsil (zincirleme) olarak sorumlu olur.
Ölümlü Trafik Kazası Sonucu Açılan Tazminat Davasında Görevli Mahkeme
Ölümlü trafik kazalarında açılacak tazminat davalarında görevli ve yetkili mahkemeler, davanın türüne ve tarafların durumuna göre belirlenir. Bu mahkemeler Türk Borçlar Kanunu (TBK), Karayolları Trafik Kanunu (KTK) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümleri uyarınca tayin edilir.
Tazminat davalarında görevli mahkeme, talep edilen tazminat türüne ve uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir:
- Asliye Hukuk Mahkemesi: Genel tazminat davalarında görevli mahkemedir. Ölümle sonuçlanan trafik kazaları nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davaları genellikle Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülür.
- Asliye Ticaret Mahkemesi: Eğer dava ticari nitelikte bir araç veya ticari bir sigorta poliçesiyle ilgiliyse, Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olabilir.
Ölümlü Trafik Kazası Sonucu Açılan Tazminat Davasında Yetkili Mahkeme
Yetkili mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Karayolları Trafik Kanunu’na göre belirlenir. Yetki, genellikle davalı tarafın yerleşim yeri veya kazanın meydana geldiği yere göre tayin edilir:
- Genel Yetki (HMK m. 6)
- Davalının Yerleşim Yeri Mahkemesi: Davalı tarafın (kusurlu sürücü, araç sahibi veya sigorta şirketi) ikametgahının bulunduğu yer mahkemesi genel yetkili mahkemedir.
- Seçimlik Yetki (KTK m. 110)
Ölümlü trafik kazalarında aşağıdaki yerlerdeki mahkemeler de yetkilidir:
- Kazanın Meydana Geldiği Yer Mahkemesi: Trafik kazasının gerçekleştiği yerdeki mahkeme yetkilidir.
- Zarar Görenin Yerleşim Yeri Mahkemesi: Ölen kişinin yakınları zarar gördükleri gerekçesiyle kendi yerleşim yerlerindeki mahkemede dava açabilir.
- Sigorta Şirketinin Merkezinin Bulunduğu Yer Mahkemesi: Eğer dava sigorta şirketine karşı açılıyorsa, sigorta şirketinin merkezinin bulunduğu yerdeki mahkeme de yetkilidir.
- Sigorta Tahkim Komisyonu
Sigorta tazminatına ilişkin uyuşmazlıklar için Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir. Bu komisyon, hızlı bir çözüm sunar ve dava açma sürecine alternatif oluşturur.
Ölümlü Trafik Kazası Sonucu Açılan Tazminat Davasında Zamanaşımı
Ölümlü trafik kazası sonucunda açılacak tazminat davalarında zamanaşımı süreleri, Türk Borçlar Kanunu (TBK), Karayolları Trafik Kanunu (KTK) ve Türk Ceza Kanunu (TCK) hükümleri çerçevesinde düzenlenmiştir. Zamanaşımı süresi, talep edilecek tazminatın türüne ve kazanın niteliğine bağlı olarak değişir.
- Genel Zamanaşımı Süreleri (Türk Borçlar Kanunu)
Türk Borçlar Kanunu’nun 72. maddesi uyarınca, haksız fiillerden doğan tazminat davalarında zamanaşımı süreleri şunlardır:
- 2 yıl: Zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren.
- 10 yıl: Her durumda, fiilin (kazanın) meydana geldiği tarihten itibaren.
Bu süreler, genel nitelikli tazminat davalarında uygulanır. Ancak ölümle sonuçlanan trafik kazalarında ceza hukuku zamanaşımı süresi uygulanabilir (aşağıya bakınız).
- Ceza Hukuku Zamanaşımı Süreleri (Ağır Kusur Durumunda)
Eğer trafik kazası ölümle sonuçlanmışsa ve kazanın sebebi taksirle ölüme neden olma gibi bir suç teşkil ediyorsa, ceza hukuku zamanaşımı süreleri devreye girer. Bu durumlarda tazminat davaları için uygulanacak zamanaşımı süreleri şunlardır:
- 15 yıl: Taksirle ölüme sebebiyet verme durumunda.
- 20 yıl veya daha fazla: Ağır kusur, kasten adam öldürme durumlarında.
Ceza zamanaşımı süresi, haksız fiil zamanaşımı süresinden uzun olduğundan, bu süreler dikkate alınır.
- Sigorta Şirketine Karşı Zamanaşımı Süreleri (Karayolları Trafik Kanunu)
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesi gereğince:
- 2 yıl: Zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren.
- 10 yıl: Kazanın meydana geldiği tarihten itibaren.
Eğer kaza suç teşkil ediyorsa, sigorta şirketine karşı açılacak davalarda da ceza zamanaşımı süresi dikkate alınır.
Herhangi bir hak kaybına uğramamak açısından tazminat davası sürecinde avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti almak oldukça önemlidir.
PEHLİVAN Hukuk ve Danışmanlık, ölümlü trafik kazası nedeniyle tazminat davalarında müvekkillerine her türlü hukuki desteği sağlamaktadır.